Former King, Norodom Sihaknouk

Sunday, August 10, 2014

សមរភូមិ Dien Bien Phu សង្រ្គាម យួន និង បារាំង

ដកស្រង់េចញពី BBC
បកប្រែក្រៅផ្លូវការ

៦០ឆ្នាំកន្លងទៅហើយ កងទ័ពបារាំង ត្រូវបានផ្ចាញ់ដោយកងកំលាំងវៀតណាម នៅ Dien Bien Phu។ អ្នកប្រវត្តិសាស្រ្ត Julian Jackson បានពន្យល់ថា វាជារបត់នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត នៃប្រទេស២ ក្នុងសង្រ្គាមត្រជាក់ និងជាសមរភូមិមួយ ដែលសហរដ្ឋអាមេរិក ទំនងជាចង់ប្រើប្រាស់ អវុធនុក្លេអែ។


តើលោកចង់បានគ្រាប់បរមាណូ ២ គ្រាប់ទេ?នេះជាពាក្យដែលមន្ត្រីកាទូតជាន់ខ្ពស់បារាំង ចងចាំថា លោកប្រមុខ ការបរទេសអាមេរិក (Secretary of State) John Foster Dulles បានសួរទៅរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសបារាំង Georges Bidault នៅ ខែ មេសា ១៩៥៤។ បរិបទនៃការដាក់សំណើរមិនធម្មតានេះ គឺគ្រោះថ្នាក់កាន់តែអាក្រក់ឡើងនៃកងទ័ពបារាំង ដែលកំពុង វាយតទល់នឹងកងទ័ពជាតិនិយមរបស់ ហូ ជីមិញ នៅ ឌេន បេន ហ្វូ ឋិននៅតំបន់ខ្ពង់រាប វៀតណាមខាងជើងភាគខាង លិច។

សមរភូមិ Dien Bien Phu ពេលនេះត្រូវបានបាំងដោយការចូលរួមចុងក្រោយបំផុត របស់អាមេរិកក្នុងសង្រ្គាមវៀតណាម នៅ ទស្សវត្សឆ្នាំ១៩៦០។ ប៉ុន្តែរយៈពេល៨ឆា្នំរវាង ១៩៤៦ ដល់ ១៩៥៤ បារាំងបានប្រទូស្តរាយសង្រ្គាមផ្ទៃក្នុងរបស់ខ្លួន ដើម្បី កាន់កាប់អាណាចក្ររបស់ពួកគេ នៅភាគខាងកើតបង្អស់។ បន្ទាប់ពីដណ្តើមបានអំណាចដោយបក្សកុម្មុនីស្ត នៅប្រទេស ចិន ១៩៤៩ អាណានិគមមួយនេះបានក្លាយជាសមរភូមិដ៏សំខាន់នៃសង្គ្រាមត្រជាក់។ ប្រទេសចិនបានផ្តល់អោយ យួន កាំភ្លើង និង សម្ភារៈ ក្នុងខណៈដែលការចំណាយភាគច្រើនរបស់បារាំង ត្រូវបានគាំពាដោយសហរដ្ឋអាមេរិក។ ប៉ុន្តែទាហាន បារាំងទេ ដែលជាអ្នកប្រយុទ្្ធ និង ស្លាប់។ ឆ្នាំ ១៩៥៤ កងកំលាំងបារាំងនៅឥណ្ឌូចិនមានចំនួនសរុបច្រើនជាង ៥៥,០០០ នាក់។

នៅចុងឆ្នាំ១៩៥៣ អគ្គមេបញ្ជាការបារាំង ឧត្តមសេនីយ៍ Navarre បានសំរេចចិត្តបោះទីតាំងយោធារឹងមាំមួយនៅជ្រលង ភ្នំ Dien Bien Phu ជាតំបន់ខ្ពង់រាប ចំងាយប្រហែល ២៨០ ម៉ាយ ភាគខាងជើងនៃទីក្រុង ហាណូយ។ ជ្រលងភ្នំ ហ៊ំុព័ទ្ធដោយ ក្រវ៉ាត់នៃទីទួលព្រៃ និង ភ្នំ។ ទីតាំងនេះមានលក្ខណៈការពារ ដែលផ្តល់អោយបារាំងអាចគ្រប់គ្រងទួលខាងក្នុង និងរក្សាទី តាំងរបស់ពួកគេអាផ្គត់ផ្គង់ទីតាំងចុះយន្តហោះយោធាផង។ អ្វីដែលដែលប៉ាន់ប្រមាណមិនដល់នោះគឺ សមត្តភាពនៃកង កំលាំងវៀតណាម ដែលប្រមូលផ្តុំកាំភ្លើងផ្លោង នៅពីក្រោយទួលខ្ពល់នាៗ ។ ប្រដាប់ប្រដាសឹកទាំងអស់នោះត្រូវបានជញ្ជូន ដោយកំលាំងមនុស្សប្រហែលជាង ១ម៉ឺននាក់ ភាគច្រើនជាស្រ្តី និង កុមារ យួរគ្រឿងចំបាំងដើររាប់រយម៉ាយ កាត់ព្រៃទាំង យប់ ទាំងថ្ងៃ។ ថ្ងៃទី១៣ មិនា ទាហានវៀតណាម បានបើកបាញ់ផ្លោងយ៉ាងខ្លាំង ហើយក្នុងរយៈពេលតែ២ថ្ងៃបុ៉ណ្ណោះ ទីទួលចំនួន២កន្លែងដែលព័ទ្ធជាប់នោះ ត្រូវដណ្តើមបាន ហើយទីតាំងចុះយន្តហោះក៏បញ្ឈប់លែងប្រើប្រាស់តទៅទៀត។ ពេលនេះក្រុមកងការពារបារាំងត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ហើយ ហើយក្រវាត់ព័ទ្ធបារាំងជាប់។


វាជាស្ថានភាពដែលកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ដែលនាំអោយបារាំងទំនងជាត្រូវការជំនួយពី សហរដ្ឋអាមេរិក ចំាបាច់។ អ្នកគាំទ្រ អោយមានជំនួយអាមេរិកខ្លាំងជាងគេ គឺអនុប្រធានាធិបតី Richard Nixon ដែលមិនមានអំណាចនយោបាយ និង Admiral Radford ជា Chair of the Joint Chiefs of Staff ។ ជាមួយគ្នាដែរក៏មានលោក ប្រមុខការរបទេស John Foster Dulles ដែល ត្រូវបានដាក់ចេញនូវបេសកម្មប្រឆាំងនឹង កុម្មុនិស្ត ។ អ្នកដែលកាន់តែប្រុងប្រៀបនោះ គឺលោកប្រធានាធិបតី Eisenhower ថ្វីបើលោកបានផ្តល់សន្និសិទកាសែត នៅដើមខែមេសា ដោយបានហៅ និខេប្បបទដូមីណូ ដែលមិនល្បីល្បាញនេះ ថា ប្រហែលជាការរាលដាលលទ្ធិកុម្មុនីស្តនិយម ពីមួយទៅមួយ។

លោក Eisenhower បាននិយាយថា អ្នកមានដូមីណូមួយជួរ បានរៀបរូចហើយ អ្នកគោះតែអាទី១អោយដួល ហើយអ្វីដែល នឹងកើតឡើងនៅ ដូមីណូចុងក្រោយ ច្បាស់ណាស់ថា វានឹងដួលរាលបន្តគ្នាយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ដូច្នេះ អ្នកអាចចាប់ផ្តើម ដោយបំបែកអ្នកដែលមានឥទ្ធិពលខ្លាំងជាងគេបង្អស់។

ថ្ងៃទី៣ មេសា ១៩៥៤ បានធ្លាក់ចូលក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលថា ថ្ងៃដែលយើងនឹងមិនចូលរួមក្នុង សង្រ្គាមទេ។ ថ្ងៃនោះ Dulles បានជួបជាមួយនឹងអ្នកដឹកនាំព្រឹទ្ធសភា ដែលបានច្រានចោលការបញ្ចុះបញ្ចូល ហើយថា ពូកគេនឹងមិនគាំទ្រអោយមានអន្តរាគមន៏យោធា បើសិនប្រទេសអស់គ្លេសមិនចូលពាក់ព័ន្ធ។ Eisenhower បានផ្ញើរលិខិត មួយច្បាប់ទៅនាយករដ្ឋមន្រ្តីអង់គ្លេស Winston Churchill ប្រមានអំពីផលប៉ះពាល់មកលើ ពិភពលោកខាងលិច ប្រសិន ណា Dien Bien Phu ដូលរលំ។ នៅកិច្ចប្រជំុនៅបា៉រីស Dulles បានផ្តល់សំណើរដ៏គួរអោយភ្ញាក់ផ្អើល ផ្តល់ដល់បារាំងនូវ បចេ្្ចកវិទ្យអាវុធនុយក្លេអែ។

ការពិតលោក Dulles មិនដែលត្រូវបានផ្តល់សិទ្ធិលើកសំណើរទៅបារាំងទេ ហើយក៏គ្មានភស្តុតាងជាក់ស្តែង ថាគាត់បាន និយាយយ៉ាងដូច្នេះទេ។ មើលទៅទំនងជាអាចមកពី កំដៅបរិយាកាសនៅពេលនោះ ដោយសារការរន្ធត់របស់បារាំងធ្វើ អោយមានការយល់ច្រលំចំពោះ Dulles។ ឬក៏អាចថាពាក្យរបស់ Dulles ត្រូវគេបកប្រែខុស។

Maurice Schuman មុនពេលអនិកម្ម ឆ្នាំ ១៩៩៨ អតីតរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេស បាននិយាយថា “Dulles មិនបានផ្តល់សំណើរទេ គាត់បានអោយយោបល់ និង សួរសំនួរប៉ុណ្ណឹង។ គាត់បានបន្លឺពាក្យ ២ មាត់ គឺ គ្រាប់បែកនុយក្លេអែBidault អតីតរដ្ឋមន្រ្តី ការបរទេសបារាំងបានប្រតិកម្មភ្លាមៗ ហាក់មិនចាត់ទុកសំណើរអាមេរិក ជារឿងមែនទែន។

យោងតាមសាស្រ្តាចារ្យ Fred Logevell នៃ Cornell University ថា យ៉ាងហោចណាស់ Dulles បាននិយាយដោយត្រង់ បំផុតអំពីលទ្ធភាព អ្វីដែលបារាំងគិតអំពី ការប្រើប្រាស់ គ្រាន់បែកបរមាណូ ពី ២ ទៅ ៣ គ្រាប់ប្រឆាំងនឹងទីតាំងរបស់ សត្រូវ។ Bidault បានបដិសេធ ដោយនិយាយថា  គាត់ដឹងថា ប្រសិនបើគាត់សំលាប់ទាហានវៀតមិញ អស់ច្រើន ក៏មាន ន័យថា គាត់បំផ្លាញទីតាំងយោធារបស់ខ្លួន ដោយខ្លួនឯងដែរ។ នៅទីបញ្ចប់ ក៏មិនមានអន្តរាគមន៏ របស់អាមេរិកគ្រប់ រូបភាព ដោយសារប្រទេសអង់គ្លេសច្រានចោល សំណើរអាមេរិក។



អាទិត្យចុងក្រោយនៅសមរភូមិ Dien Bien Phu គឺ អាក្រក់បំផុត។ នៅលើដីបានក្លាយជា ភក់ ពេលរដូវរំហើយធ្លាក់មកដល់ យុទ្ធជនជ្រកក្រោមក្នុងរួង តូចចង្អៀត ដែលធ្វើអោយនឹកឃើញសមរភូមិ Verdun ឆ្នាំ ១៩១៦។ ថ្ងៃ ៧ ឧសភា ១៩៥៤ បន្ទាប់ពីប្រតិបត្តិការវាយលុក ៥៦ ថ្ងៃ ទាហានបារាំងត្រូវបានព័ទ្ធជាប់។ ជាសរុបខាងបារាំងស្លាប់អស់ ១១៤២នាក់ និង ១៦០៦នាក់បាត់ខ្លួន ៤៥០០នាក់របួសធ្ងន់។ រីឯខាងវៀតណាមវិញ សរុបទាំងរបួស និង ស្លាប់អាចដល់ ២២០០០ នាក់។

Tuesday, August 5, 2014

តំបន់ Gaza គ្មានកន្លែងកប់សាសព

នៅក្រោមការវាយផ្តក់របស់ អីុស្រាអែល ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន នៅភាគខាងត្បូងទឹកដីហ្គាហ្សា កំពុងតែប្រឈមមុខនឹងការខ្វះ ខាតទីធ្លា និង សំភារៈជីកកប់សាកសពនៃមនុស្សជាទីស្រលាញ់របស់ខ្លួន។

Rafah, Gaza Strip: លោកស្រី Umm Mohammed Abu Sada ប្រើកន្សែងរំមុខរបស់គាត់ ខ្ទប់ក្លិនស្អុយពីសាកសពដែល នៅក្រាលដីរនូករនែលអស់ជាច្រើនថ្ងៃមកហើយ។ ដោយត្រូវបានច្រានចោល បទឈប់បាញ់តាមគោលការណ៏មនុស្សធ៌ម របស់អីស្រាអែល នៅ Gaza Strip ទីក្រុងនៅភាគខាងត្បូងGaza កំពុងនិងបន្តរងទុកដោយសារ ការវាយប្រហារតាមអាកាស របស់អីុស្រាអែល។



ក្លិនសាសពធ្វើអោយមនុស្សម្នាទាំងឡាយបាក់ស្មារតី វាពិតជាអាក្រក់បំផុតដែលឃើញសាកសពមនុស្ស ត្រូវគេទុកចោល នៅលើផ្លូវយ៉ាងដូចេ្នះ។ លោកស្រី Umm Mohammed Abu Sada បានប្រាប់ Al Jazeera ថា កាំជ្រួចមីសីុល ធ្វើអោយរងរបួស មនុស្សគ្រប់គ្នាទាំងអស់ យើងគ្មានទីកន្លែងដើម្បីជ្រកកោសុវត្ថិភាពទេ។ សាកសពនៃប្រជាជន បាឡេស្ទីន កាន់តែច្រើននៅ កន្លែងទុកសាសពនៃមន្ទីរពេទ្យ Rafah ហើយសាច់ញាតិសពបានទុកចោលសពទាំងនោះ នៅកន្លែងតំកល់សពដោយ គ្មានជំរើស។ នៅឯមន្ទីរពេទ្យ Kuwaiti នៅក្នុងទីក្រុង រថយន្តសង្រ្គោះបន្ទាន់តូចមួយ បានដឹកសាកសពជនរងគ្រោះចេញពី ពេទ្យ និង គ្រួសារសព ទៅដាក់នៅកន្លែងកប់សព ខាងក្រៅអាគា។


សាកសពជាច្រើនគ្មាននណាកប់ទេ មានតែសាច់ញាតិសាច់ឆ្ងាយ ពីព្រោះការវាយប្រហារតាមអាកាសរបស់អីុស្រាអែល បានសំលាប់៣ទៅ៤នាក់ក្នុងគ្រួសារមួយ។ នៅថ្ងៃសៅរ៏ មនុស្ស៤នាក់ក្នុងគ្រួសារ Ayyad Abu Taha’s បានបាត់បង់ជីវិត ដោយការវាយប្រហាររបស់អីុស្រាអែល ប៉ះចំផ្ទះរបស់ពួកគេ ក្នុងចំណោមនោះមាន ក្មេង២នាក់ និង ស្រ្តីម្នាក់។ ហើយថ្ងៃ អាទិត្យ ការវាយប្រហារតាមអាកាសរបស់អីុស្រាអែល បានកំទេចផ្ទះគ្រួសារ Al Ghoul សំលាប់មនុស្ស៨នាក់ ក្នុងចំណោម នោះមានស្រ្តី២នាក់ និង ក្មេង៣នាក់ អាយុ១ខែ ៣ឆ្នាំ និង ១៣ឆ្នាំ នេះបើតាម UN Figures។ ក្រុមសាច់ញាតិ នៅជំុវីញសាកសព នៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យ Kuwaiti ស្ទៀបអង្គែលលើផ្ទៃមុខប្រលាកដោយឈាម នៃក្មេងស្រី Ismail អាយុ១៣ ឆ្នាំ។ ក្រុមវេជ្ជបណ្ឌិត អស់កន្លែងដាក់សាកសពគ្រួសារនេះហើយ នៅសល់តែទូទឹកកកដាក់ការ៉េមកីប៉ុណ្ណោះ។

លោក Ibrahim Abu Moammar សង្គមជាតិដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ និង ច្បាប់ (National Society for Democracy and Law) នៅទីក្រុង Rafah បានប្រាប់ Al Jazeera ថា ការមិនអនុញ្ញាតិអោយជនជាតិ បាឡេស្ទីនកប់សាកសពរបស់ពួកគេ គឺជាទំរង់ នែការប្រមាថ។ ការរក្សាទុកសាកសពនៅក្នុងទូទឹកកក ដាក់ការ៉េម និង ទូទឹកកកដាក់បន្លែ គឺជាការរំលោភដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនូវ សិទ្ធិ ជាមូលដ្ខានរបស់មនុស្ស។

រហូតមកដល់ពេលនេះយ៉ាងហោចណាស់ ជនជាតិបាឡេស្ទីនចំនួន ១៨៣០ ត្រូវបានសំលាប់ និង ជាង ៩៤០៦ ផ្សេងទៀត រងរបួស កំឡុងពេលប្រតិបត្តិការយោធារបស់ អីុស្រាអែល នៅ Gaza ក្នុងរយៈពេលជិត១ខែនេះ។ ទន្ទឹមនឹងនោះមានជនជាតិ ទាហានអីុស្រាអែល ៦៣ នាក់ស្លាប់ និង មានជនសីុវិលអីុស្រាអែល ២នាក់ និង អ្នកធ្វើការជនជាតិថៃម្នាក់ផងដែរ។ អីុស្រាអែលបានប្រកាស បទឈប់បាញ់សំរាប់មនុស្សធ៌មរយះពេល៧ម៉ោង កាលពីថ្ងៃច័ន្ទ ដាក់អោយមាននៅគ្រប់កន្លែង លើកលែងតែតំបន់ភាគខាងកើតនៃ Rafah ដែលជាទីកន្លែងការប៉ះទង្គិចគ្នានៅតែបន្ត និង ជាកន្លែងដែលទាហានអីុស្រាអែល កំពុងមានវត្តមាន។
ទីក្រុងត្រូវបានគេដាក់អោយនៅក្រៅ ពីបទឈប់បាញ់អស់រយះពេលជាង ៣ថ្ងៃ ខណះពេលដែលទាហានអីុស្រាអែល នៅបន្ត ឥតន្ថូរបន្ថយ។ លោក Abu Moammar បាននិយាយថា យ៉ាងហោចណាស់មនុស្សជាង ៣០០នាក់ នៅ Rafah បានស្លាប់ ក្នុងការបំផ្ទុះគ្រាប់បែករបស់អីុស្រាអែលថ្មីៗនេះ។


នៅថ្ងៃអាទិត្យ អីុស្រាអែលបានវាយប្រហារតាមអាកាស លើសាលារៀនអង្គការសហប្រជាជាតិ ជាទីកន្លែងដែលគេប្រើប្រាស់ សំរាប់ជាទីតាំងសុវត្ថិភាព ការវាយប្រហារបានសំលាប់ ជនបាឡេស្ទីន១០នាក់។ លោក Ban Ki-Moon បានថ្កោលទោស ការវាយប្រហារនេះ ហើយបានហៅការវាយប្រហារនេះថា ជាទង្វើគ្មានសីលធ៌ម និង សកម្មភាពឧក្រិដ្ឋ

Tuesday, July 8, 2014

ប្រភពកំណើត បក្សប្រជាជន បដិវត្តន៍កម្ពុជា

ដកស្រង់ចេញពី សៀវភៅ អ្នកឃោសនា

ទំព័រទី ១២២ ១២៣ ១២៤ ១២៥ និង ១២៦

បោះពុម្ភ ឆ្នាំ ១៩៨៣ ការផ្សារបស់ គណៈឃោសនាអប់រំមជ្ឈឹមបក្ស


ផ្នែកទី ១៖ ប្រភពកំណើតរបស់បក្សយើង
            បក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា «មុននេះមានឈ្មោះថា បក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ខ្មែរ» បានចាប់បដិ សន្ធិ នៅមហាសន្និបាតលើកទី១ ថ្ងៃទី ២៨ ខែ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩៥១ ហើយបានបន្តនូវបុព្វ តស៊ូបដិវត្ត ដ៏ត្រចះត្រចង់ និង រុងរឿងព្រមទាំងរក្សាប្រពៃណីដ៏ប្តូរផ្តាច់ របស់បក្សកុម្មុនីស្តឥណ្ឌូចិន។

នៅក្នុងសម័យ ដែលពួកអាណានិគមនិយមបារាំង ឈ្លានពានលើទឹកដីកម្ពុជាយើង និងប្រទេស ទាំងពីរជាភូមិផងរបងជាមួយយើង គឺវៀតណាម និង ឡាវ ពួកអាណានិគមនិយមបារាំង បានប្រើប្រាស់ នូវឧបាយកល ដ៏ពិសពុលជាច្រើន ក្នុងគោលបំណងបំបែកបំបាក់ប្រជាជន នៃប្រទេសទាំង៣ ដើម្បី អោយពួកវាងាយស្រួលត្រួតត្រា និងជិះជាន់កៀងប្រវ័ញ្ញ។

ដូចជាប្រជាជនវៀតណាម និង ឡាវ ដែរ ប្រជាជនកម្ពុជាយើង បានក្រោកឡើង បង្កើតបាន ជាបណ្តាចលនាស្នេហាជាតិ ដូចជាចលនាកុប្បកម្មរបស់ សីុវុត្ថា អាចារ្យស្វា ពោកំបោ ប៉ាត្រង់លឹង របស់ប្រជាជននៅបណ្តាខេត្តជាច្រើន ដូចជា ខេត្តក្រចេះ កំពុងចាម កំពុងឆ្នាំង ។ល។ តស៊ូប្រឆាំង នឹងពួកអាណានិគមនិយម ដែលការតស៊ូនេះខ្វះការដឹកនាំអោយបានត្រឹមត្រូវ ម្ល៉ោះហើយទីបំផុតត្រូវ ទទួលបរាជ័យ។
           
ឆ្នាំ ១៩១៧ បដិវត្តន៍ ខែតុលា ប្រទេសរុស្សុី បានផ្ទុសឡើងហើយបានសំរេច បាននូវជ័យជំនះ ជាស្ថាពរ។ ក្រោមពន្លឺបដិវត្តន៍ ខែតុលា សមមិត្ត ង្វៀន អាយគួក គឺ លោកប្រធាន ហូ ជីមិញ ជាយុទ្ធជនកុម្មុនីស្ត ដំបូងគេបង្អស់ របស់វៀតណាម និង របស់ចលនាបដិវត្តន៍ នៃ ប្រទេសទាំង ៣ នៅ ឥណ្ឌូចិន បានបញ្ចេញកំលាំងឃោសនាផ្សព្វផ្សាយនូវ លិទ្ធិម៉ាក្សឡេនីន ព្រមទាំងត្រៀមរៀបចំ ចាត់តាំងបង្កើតបក្សកុម្មុនីស្ត នៅថ្ងៃទី ៣ ខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៣០ ។  សមមិត្ត ង្វៀន អាយគក ជំនួសមុខអោយអន្តរជាតិកុំម្មុនីស្ត បានបង្កើតឡើងនូវបក្សកុម្មុនីស្តឥណ្ឌូចិន នៅខែមេសា ឆ្នាំ១៩៣១ បក្សកុម្មុនីស្តឥណ្ឌូចិន ត្រូវបានទទួលស្គាល់ជា សាខាបក្សមួយរបស់អន្តរជាតិកុំម្មុនីស្ត ចាប់តាំងពីមក បដិវត្តន៍ប្រជាជន នៃប្រទេសទាំង៣ បានផ្សារភ្ជាប់គ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធិ ហើយចលនាបដិវត្តន៍ប្រជាជន យើង ក៏បានឈានចូលដំណាក់កាលមួយថ្មី។

ក្រោមការដឹកនាំរបស់បក្ស បណ្តាមូលដ្ឋានបដិវត្ត នៃប្រទេសយើងបានរីកចំរើន នឹងផ្ទុះឡើង នូវការតស៊ូរបស់ កម្មករ កសិករ ដូចជាការតស៊ូរបស់កម្មករចំការកៅស៊ូ នៅកំពង់ចាម ទាមទាម តំឡើងប្រាក់បៀរវត្ស បន្ថយម៉ោងធ្វើការ ទាមទាអោយមានសិទ្ធិសេរីភាព ក្នុងការបង្កើត អាជីវកម្ម។ ចលនាតសូ៊ របស់កសិករនៅខេត្តបាត់ដំបង និងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ភ្នង នៅ ខេត្តក្រចេះ បានក្រោកឈរ ឡើងប្រឆាំងនឹងការយកពន្ធដារ។ល។
           
ឆ្នាំ ១៩៤៥ សហភាពសូវៀតបានវាយផ្តួលរំលំពូក ហ្វាសុីសអាឡឺម៉ង់ ជប៉ុន បដិវត្តន៍ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៤៥ របបប្រជាជនវៀតណាមបានផ្ទុះឡើង ហើយទទួលបានជ័យជំនះ ។ សាធារណៈ ប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម បានបដិសន្ធិឡើង យើងជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ការតស៊ូរំដោះជាតិ របស់ ប្រជាជនយើង ដោយមានការជួយឧបត្តម្ភរបស់បដិវត្តន៍វៀតណាម។ បណ្តាកំលាំងបដិវត្តន៍នៅប្រទេស យើង បានកសាង និង ពង្រីកយ៉ាងញាប់រហ័ស។ ១៧ មេសា ១៩៥០ សន្និបាតរណៈសិរ្សខ្មែរឥស្សរៈ ទូទាំងប្រទេស បានបង្កើតឡើង គណកម្មាធិការរណៈសិរ្សឯកភាពជាតិទូទាំងប្រទេស ដែលមាន សមមិត្ត ទូ សាមុត ជាប្រធាន និងបង្កើតឡើង គណកម្មាធិការរំដោះជាតិមជ្ឈឹមបណ្តោះអាសន្ន ដែលដឹកនាំដោយ សមមិត្ត សឺុន ង៉ុកមិុញ


១៩ មេសា ១៩៥០ លោកប្រធាន សឺុន ង៉ុកមិុញ ជំនួសមុខអោយ គណកម្មាធិការ រំដោះជាតិ មជ្ឈឹមបណ្តោះអាសន្ន អានសេចក្តីថ្លៃការណ៍ ឯករាជ្យ ជូនប្រជាជនយើង និង សាធារណមតិបានជ្រាប ដោយសារសំណូមពរនៃការវិវត្តន៍របស់បដិវត្តិន៏ មហាសនិ្នបាតបក្សលើកទី២ របស់បក្សកុំម្មុនីស្ត ឥណ្ឌូចិន ខែ កុម្ភះ ១៩៥១ សំរេចចាត់តាំងអោយមានបក្សបដិវត្ត ដោយឡែក នៅតាមប្រទេស នីមួយៗ ។
ដោយអនុត្តន៍តាម សេចក្តីសំរេចចិត្ត នេះ នៅថ្ងៃទី ២៨ មិថុនា ១៩៥១ បណ្តាជនកុំម្មុនីស្ត កម្ពុជាបានបើកសម័យមហាសន្និបាតលើកទី១ ហើយបង្កើតឡើងបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ខ្មែរ ដែលមាន សមមិត្តប្រធាន សឺុន ង៉ុកមិុញ ជាប្រមុខ ទោះបីមានការបែកចែកបក្សជាបី តាមសភាពការណ៏រីកចំរើន នៃប្រទេសនីមួយៗ ក៏បក្សទាំង៣ នៅបន្តជួយឧបត្តម្ភគ្នាទៅវិញទៅមក ដោយឡែកបក្សកុម្មុនីស្ត វៀតណាម ដែលជាបក្សមួយខ្លាំងក្លាហើយរឹងមាំ បានបន្តកំលាំងជួយពង្រឹងដល់បដិវត្តន៏កម្ពុជា និងបដិវត្តន៍ឡាវ ។

បក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា បក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ឡាវ និងបក្សកុម្មុនីស្តវៀតណាម មានប្រភព កំណើតតែមួយ គឺបក្សកុម្មុនីស្តឥណ្ឌូចិន ដែលមានមគ្គុទេសន៍រួមដឹកនាំ គឺលោកប្រធាន ហូ ជីមិញ ។


សន្និដ្ឋាន
បក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ខ្មែរ           ប្រើប្រាស់ជំនាន់ ខ្មែរឥស្សរៈ
បក្សកុម្មុនីស្តកម្ពុជា                    ប្រើប្រាស់ជំនាន់ ប៉ុលពត           ១៩៧៥
បក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា       ប្រើប្រាស់ជំនាន់ សាធារណៈរដ្ឋប្រជាមាណិតកម្ពុជា
បក្សប្រជាជនកម្ពុជា                   ប្រើប្រាស់ជំនាប់ បច្ចុន្ន
កើតចេញពីបក្សកុម្មុនីស្តឥណ្ឌូចិនតែមួយ ក្រោមការដឹកនាំរបស់អគ្គមគុទេសន៍យួន ហូ ជិមិញ



Tuesday, June 24, 2014

មូលហេតុដែល សម្តេច នរោត្តម សីហនុ អនុញ្ញាតអោយយួនប្រើដីខ្មែរ ក្នុងសង្រ្គាមយួន-អាមេរិក

ដោយ សមាជិក ព្រះរាជវង្សខ្មែរ មួយព្រះអង្គ
អត្ថបទដោយ ខេមរៈ បូរី 

ក្រោយសន្ធិសញ្ញាក្រុងហ្សឺណែវ "Geneva" 1954 តម្រូវអោយ យួន ដកទព័ចេញពី កម្ពុជា ប៉ុន្តែ យួន មិនបាន គោរពទេ ថែមទាំងចាប់កូនខ្មែរ ៥០០០ ទៅ ១០០០០នាក់ យកទៅហាណូយលាងខួរក្បាល បញ្ចូលមនោគមវិជ្ជា Communism យួនហូជីមិញ (ជំនាន់លោក ប៉ែន សុវណ្ណ) ដើម្បីបន្តរសង្គ្រាមវាតទីទឹកដី ពូជយួន ដែលមាននៅក្នុង សរសៃឈាមគេ។ សម្តេចតា មានការឈ្លាសវៃ និង ចក្ខុវិសយ័នយោបាយ យួនហាណូយ ចង់បន្តរចម្បាំង កុំអោយខ្មែរបានសុខ ព្រៈអង្គ ត្រូវការនយោបាយគាំទ្រពីមហាអំណាចណាមួយ កុំអោយខ្មែរចូលក្នុងភ្នក់សង្គ្រាម ដើម្បីទុកពេលវេលាអោយ ខ្មែរ មានពេលអភិវឌ្យន៏ដើម្បីទប់ ការឈ្លានពាន យួន សៀម លាវ (សូម្បីតែ លាវ ក៏មិនទទួលស្គាល់ ស្ទឹងត្រែង ជាដីខ្មែររហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេៈផង)

នៅក្នុងឪកាសសន្ធិសញ្ញា ប្រទេសមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ នៅក្រុង Bandung (Indonesia) 1955 សម្តេចតា ឆ្លៀតឪកាស ជួបលោក Chou En Lai នាយករដ្ធមន្ត្រី ចិន បានសន្យាព្រៈអង្គថា គោរពអព្យាក្រឹត្យភាពកម្ពុជា និង ជួយគាំទ្រប្រឆាំង នឹងការឈ្លានពាន របស់ប្រទេសដ៏ទៃមកលើស្រុកខ្មែរ។ ខ្ញុំគិតថា ព្រៈអង្គ គិតខ្លាំងបំផុត ពីបំណង យួនចង់បញ្ចូលខ្មែរ ចូលក្នុងសហពន្ធ័ឥណ្ឌួចិន ក្រោមក្រញាំដៃយួនហាណូយ។ នៅដើមទស្សវត្តិ ៦០ ពេល USA បញ្ជូនទព័មកជួយយៀកណាមខាងត្បូង វាយជាមួយយៀកកុង (ទព័ព្រៃយួន Communist ខាងត្បូង ជួយដោយយួនហាណូយ + ចិន + នឹង URSS) និងប្លុកខាងកើត ប្រទេស Communist ក្នុងសង្គ្រាមត្រជាក់ Cold War ។ សង្គ្រាមអាចឆេៈឆាបមកលើ កម្ពុជា សម្តេចតា បានទទួលកិច្ចសន្យាពីហូជីមិញ មិនបង្ករចម្បាំងនៅ កម្ពុជា ទេ តែសូមខ្មែរជួយ យួនយៀកកុង អោយដឹកនាំអាវុធ ថ្នាំ អង្ករ ។ល។ តាមកំពុងផែក្រុងព្រៈស៊ីហនុ ដែលមក ពី ចិន និង សូវៀត និង ប្លុកខាងកើត Communist  និង អនុញ្ញាតិអោយយួនខាងជើង ស្នាក់នៅ និង សាងសង់ពេទ្យ នៅជាយដែនខ្មែរយួន ។ ល្បិចទល់នឹងល្បិចនយោបាយសម្តេចតា-ហូជីមិញ៕ សូមបញ្ជាក់ថា ទន្ទឹមនឹងជួយយួន រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានដកយកជំនួយអាវុធ របស់ចិនដែលប្រគល់អោយយួន ចំនួន ១ភាគ៣ និង បានផ្តល់ព៌តមាន ដល់ចលនាសេរីរបស់លោក លុន ណុល និងអាមេរិកអោយទំលាក់គ្រាប់បែក លើកងទ័ពយួនផងដែរ។

ដោយ USA ធ្វើការគៀបសង្កត់ នយោបាយ សេដ្ធកិច្ច និង ការទូត មកលើកម្ពុជាដូច ការវា បង្កើតចលនាខ្មែរសេរី (ករណីព្រាបអិន) ព្រៈអង្គ ទាត់ជំនួយ សេដ្ធកិច្ច និង កាត់ Diplomatic relation ជាមួយ USA បណ្តាលអោយ អ្នករកស៊ី មន្ត្រីរាជការ ទាហ៊ានរាស្ត្រខ្លះ រាជវង្ស ដែលស្រឡាញ់ USA (I was among them) មិនសប្បាយចិត្ត នឹងព្រៈអង្គ ។ នៅឆ្នាំ1968 ពេលវាយលុកចូលក្រុងព្រៃនគរ របស់ Communist យួន បានត្រូវបរាជយ័ សម្តេចតា បានឆ្វេងយល់ថាយួន Communist មិនអាចឈ្នះ វៀតណាមខាងត្បូង តាមសង្គ្រាមបានទេ។ ព្រៈអង្គ ដូរ នយោបាយមកទាក់ទង USA ដោយដាក់ អ្នកនយោបាយស្តាំនិយម pro-usa ដូច លោក លន់ ណុល អង្គម្ចាស់ សិរិមតិ ក្នុងរដ្ធាភិបាលថ្មី ។ ប៉ុន្តែ ប្រទេសអភព្វ័ជាទីបំផុត នៅក្នុងរង្វង់ Geo-Politic ដែលមហាអំណាច ត្រូវការជាឈ្នាន់ បំរើយុទ្ធសាស្ត្រ ភូមិសាស្ត្រនយោបាយរបស់គេ ។ នៅឆ្នាំ 1969 Church Communist Soviet និង ចិនចាប់មានប្រទូស្សារាយនឹងគ្នា។


នៅឆ្នាំ 1969 មានការផ្ទុៈអាវុធទ្រង់ទ្រាយតូច នៅទន្លេ "ឡាមួ" ព្រំដែនចិន-សូវៀត ។ USA ដល់ពេលវេលាត្រូវ ដកទព័ U.S ចេញពីវៀតណាម ទុកអោយ ចិន និង សូវៀត វាយគ្នាតាមរយៈ ខ្មែរ និង យួន។ គេឃើញការដក ទាហ៊ានពីយួនខាងត្បូង នឹង រដ្ធប្រហារទម្លាក់ សម្តេចតា ដើម្បីយក កម្ពុជា ចូលក្នុងសង្គ្រាមវៀតណាម។ 5 ឆ្នាំក្រោយមកភ្នំពេញ ចាញ់ខ្មែរក្រហមនិយមចិន ៣០ មេសា យួនខាងត្រូង ធ្លាក់ក្នុងកណ្តាប់ដៃហាណូយសូវៀត។ បញ្ហាក្រោយមក គេឃើញថា ប្លុកចាញ់ គឺ សូវៀត និង ប្លុកខាងកើត ។ នៅឆ្នាំ 1989 អ្នកឈ្នះ គឺ USA ។ នៅថ្ងៃ ២៣ តុលា 1991  អ្នកចាញ់ងើបក្បាលមិនរួច គឺ ខ្មែរ ពីព្រោះនៅកញ្ជៈយួន វាមិនអោយយកសន្ធិសញ្ញាមកប្រើ ដែល យួន សៀម លាវ ជាហត្ថលេខី ក្នុងចំណោម១៨ប្រទេសទៀត ។ យួន ចំណេញច្រើនណាស់ ក្នុងវិនាសកម្ម ខ្មែរ ។ ខ្ញុំសង្ខេបយ៉ៗទេ បើមិនយល់ សួរខ្ញុំមក ពេលណាក៏បានដែរ ។ សម្តេចតា មានគុណ និង ស្រឡាញ់ជាតិ ណាស់ ។ Reasons why ពួកខ្មែរយល់មិនដល់កំពុងបំផ្លាញទូកខ្លួនអោយលិច នៅកណ្តាលមហាសាគរ។