ជំរៅរបស់ប្រទេសចិនក្នុងនយោបាយប្រទេសកម្ពុជា
ប្រទេសចិនបានជាប់ដិតដាមយ៉ាងស៊ីជំរៅ ក្នុងប្រវត្តិខ្មៅងងឹតនៃប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងកំឡុងពេលគ្រប់គ្រងដោយខ្មែរក្រហម ដែលពិភពលោកស្គាល់យ៉ាងច្បាស់ថា ជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ចិន ហើយពូកខ្មែរក្រហមនេះហើយដែលចាប់អនុវត្តន៍នយោបាយកុម្មុយនិស្ត ដ៏ឆ្អិនឆ្អៅរបស់ចិន។ របបខ្មែរក្រហមនេះបានសំលាប់ប្រជារាស្រ្តខ្មែរ ជាង១,៧លាននាក់ដែលនាំអោយមានផ្កោលទោសជាអន្តរជាតិ ហើយពេលនេះមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមដែលនៅមានជីវិត កំពុងតែប្រឈមនឹងដំណើរការកាត់ទោស ដោយតុលាការពិសេសចំរុះខ្មែរអន្តរជាតិ។
ដោយមានការចោទប្រកាន់ជាញឹកញាប់ ទាំងអ្នកនយោបាយខ្មែរនិងការសង្ស័យដោយបណ្តាប្រទេសប្រជែងនឹងប្រទេសចិន ចិនបានប្រកាសនាពេលចុងក្រោយនេះថា ចិនគ្មានបានដើរតួនាទីអ្វីក្នុងរបបសំលាប់រងាលនោះទេ។
តើមានអ្វីនៅពីក្រោយ សង្រ្គាម(១៩៧៩)មួយដែលប្រទេសចិនខ្លូនឯង ព្យាយាមបំភ្លេចចោល? តាមការយល់ឃើញផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ខ្ញុំផ្ទាល់ ដោយសំអាងលើព្រឹត្តិការណ៍ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា សង្រ្គាមលុកលុយរបស់ ចិន ទៅលើប្រទេសយួន គឺមានមូលហេតុចំបង គឺដើម្បីបង្ខំបណ្តេញប្រទេសយួន អោយដកទាហានចេញពីប្រទេសកម្ពុជា ប្រមាណជា១ខែកន្លះបុណ្ណោះ(ខែកុម្ភៈ និងមិនា ១៩៧៩)ក្រោយការដួលរលំ របបខ្មែរក្រហម(មករា ១៩៧៩)ដែលជាសំម្ព័ន្ធមិត្ត របស់ប្រទេសចិន។
វាក្លាយជាការគួរអោយអាម៉ាសមួយរបស់ប្រទេសចិន ដែលសង្គ្រាមនេះ មិនបានធ្វើអោយប្រទេសយួន ចុះចាញ់ ហើយបន្តកាន់កាប់ប្រទេសកម្ពុជា រហូតដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន។ ក្រោយមានគំនាបសង្កត់យ៉ាងខ្លាំង ពីសំណាក់អន្តរជាតិ ជាពិសេសសមាជិកអង្គរការសហប្រជាជាតិ បាននាំមកនូវអន្តរាគមន៍របស់កងទ័ពរក្សាសន្តិភាពនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ដាក់អោយមានការបោះឆ្នោតនិងបង្កើតរដ្ឋាភិបាលចំរុះបក្ស និងប្រកាន់យកលិទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស ក្រោមដំបូលនៃរបបរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ មានព្រះមហាក្សត្រសោយរាជ្យតែមិនកាន់អំណាច។
ក្នុងកំឡុងពេលចរចាររកសន្តិភាព រវាងភាគីអ្នកតស៊ូខ្មែរនៅ ព្រំដែន និងរដ្ឋបាលក្រុងភ្នំពេញបន្តុបដោយប្រទេសយួន យួនឯណោះវិញព្យាយាមស្វែងរកនូវការផ្សះផ្សាយ ជានាគ្នាជាមួយប្រទេសចិន ។ ខែកញ្ញា ១៩៩០ មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់របស់យួនបានធ្វើទស្សនៈកិច្ចដោយ សំងាត់ទៅកាន់ប្រទេសចិន ប៉ុន្តែកិច្ចប្រជុំនេះមិនបានធ្វើអោយអ្វីប្រសើរឡើង រវាងប្រទេសទាំងពីររហូតសល់ពាក់កណ្តាល ឆ្នាំ ១៩៩១។
ថ្ងៃទី៥ ដល់ទី១០ វិច្ឆិកា ១៩៩១ មានការជួបប្រជុំថ្នាក់កំពូលមួយ របស់ចិន និង យួនដែលបានត្រួសត្រាយផ្លូវអោយមានទំនាក់ទំនងធម្មតា យ៉ាងពេញលេញ និងផ្លូវការសារជាថ្មី រវាងប្រទេសទាំង២។ ចំនុចគួរអោយកត់សំគាល់ ទាក់ទងនឹងព្រឹត្តិការណ៍នយោបាយនៃប្រទេសកម្ពុជា ថ្ងៃទី ១៤ វិច្ឆិកា ១៩៩១ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា សម្តេចនរោត្តម សីហនុ បានស្តេចយ៉ាងនិវត្តន៍មកព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាជាលើកដំបូង ស្របពេលគ្នានឹងអន្តរាគមន៍នៃអង្គការសហប្រជាជាតិ។
ខ្ញុំផ្ទាល់ពិតជាជឿថា ចិនមានឥទ្ធិពលខ្លាំងក្លាណាស់ ក្នុងកិច្ចការយួននិងប្រទេសកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែសោកនាដកម្មដែលបង្កដោយសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ចិន គឺខ្មែរក្រហម ប្រហែលជាជំរុញអោយប្រទេសចិន ឈប់សើរើពីសង្គ្រាមដែលខ្លួនឯងបានចាប់ផ្តើម វាយប្រហារលើយួន ដើម្បីធ្វើមិនដឹងមិនលឺពីការជាប់ពាក់ព័ន្ធរបស់ខ្លួន ជាមួយនឹងមេដឹកនាំប្រល័យពូជសាសន៍ទាំងអស់នោះ។
ទន្ទឹមនឹងមេដឹកនាំយួនខ្លួនឯទទួលស្គាល់ថា យួនជាប្រទេសតូចមួយនៅជាប់នឹងមហាប្រទេសចិន យួនត្រូវការប្រទេសដ៏មានឥទ្ធិពលមួយជាបង្អែក។ ប្រទេសចិនវិញ ក៏ហាក់ដូចជាគ្មានផលប្រយោជន៍អ្វី ក្នុងការការពារប្រទេសកម្ពុជា ប្រឆាំងនឹងប្រទេសយួនក្នុងពេលនេះដែរ។តាមការផ្សាយរបស់វិទ្យុបារាំងជាភាសាខ្មែរ ថា ចិនពេលនេះបានក្លាយខ្លួនជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ច ធំទី២នៅលើពិភពលោក ក្នុងកាលៈទេសៈវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។
ប្រទេសចិនជាទូទៅប្រើប្រាស់នយោបាយអន្តរជាតិទន់ភ្លន់ និងវាទីយកទីផ្សារទំនិញក្នុងពិភពលោក ចិនមិនបានចំណាយលើសង្រ្គាម ក្នុងកំឡុង១ ទី ២ទស្សវត្សចុងក្រោយនេះ។
សហរដ្ឋអាមេរិក វិញ កំពុងតែជួបប្រទះបញ្ហាប្រឈមសេដ្ឋកិច្ច ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ថ្វីបើនៅតែរក្សាឋានៈជាមហាអំណាចទី១ លើលោកក៏ពិតមែន។សង្រ្គាមឈ្លានពានដែលចាប់ផ្តើមដោយសហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួនពេលនេះ កំពុងតែធ្លាក់ប្រជាប្រិយភាព ក្នុងចំណោមពលរដ្ឋអាមេរិកខ្លួនឯង និងរដ្ឋាភិបាលសម្ព័ន្ធមិត្តអាមេរិក។ សំលឹងមើលទៅអនាគតរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងនយោបាយអន្តរជាតិ និងពិភពលោក ពិតជាមានការគួរអោយព្រួយបារម្ភ ចំពោះក្រុមដែលមាននិនា្នការប្រជាធិបតេយ្យ និងធ្លាប់ទទួលការគាំទ្រដោយសហរដ្ឋអាមរិកនោះ។
ប្រហែលតែដោយសារការទន់ដៃនឹងសង្គ្រាមកំពុងតែអត់ការគាំទ្រ និងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក សហរដ្ឋអាមេរិក ដូចជាប្រើប្រាស់នយោបាយអន្តរជាតិ ទន់ភ្លន់ ដោយចរចារ និងការដាក់សំពាធ ឬទណ្ឌកម្ម សេដ្ឋកិច្ច.... ជាមួយនឹងប្រទេសមាននុយក្លេអែ។ ចំពោះអាស៊ាន វិញសហរដ្ឋអាមេរិកប្តូរយុទ្ធសាស្រ្ត ក្នុងប្រទេសភូមា ដោយចាប់ផ្តើមបើកផ្លូវចរចារ ជាជាងដាក់ទណ្ឌកម្ម។ វាអាចជាជំរើសដ៏ប្រសើរមួយ ព្រោះទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ច គឺគ្មានប្រយោជន៍អ្វីទេ មានចិនមួយទាំងមួលនៅចាំជួយ និងធ្វើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចជាមួយនឹងប្រទេសភូមា...។
ទំនាក់ទំនងរវាងយួន និងអាមេរិកបច្ចុប្បន្ន យួនបានងាកយ៉ាងខ្លាំងទៅរកសហរដ្ឋអាមេរិក នៅក្នុងទស្សវត្សចុងក្រោយ បើមើលដោយភ្នែកទទេ ទំនាក់ទំនងរវាងយួន និងអាមេរិក ខ្លាំងជាង ទំនាក់ទំនងខ្មែរ និង អាមេរិក ទៅទៀត។
រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកហ៊ុន សែន ដើរតាមក្រោយកន្ទុយយួន ជាង២០ឆ្នាំ ក្នុងការបង្កើនទំនាក់ទំនងជិតស្និតជាមួយប្រទេសចិន។ រីឯចិនវិញផ្តល់ជំនួយដល់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសំលឹងឃើញផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច និងលាងបាបកាលដែលខ្លួនមានទំនាក់ទំនងជមួយនឹងមេដឹកនាំខ្មែរក្រហម។ ហើយ ហ៊ុន សែន វិញងាកខ្លាំងទៅរកប្រទេសចិន ព្រោះជំនួយរបស់ចិន គឺគ្មានការគៀបសង្កត់ រិះគន់ និងតំរូវស្តង់ដា ការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស សេរីភាព.... ដូចជំនួយរបស់បណ្តាប្រទេសលោកសេរី ជាពិសេសសហរដ្ឋអាមេរិក។
ពិភពលោកពិតជាស្មុគស្មាញខ្លាំងណាស់! ជាចុងក្រោយយើងត្រូវតែទទួលស្គាល់ថា ពិភពលោកទាំងមូល ឋិតក្នុងកណ្តាប់ដៃ មហាអំណាច ៥ ទៅ ៦ ប៉ុណ្ណោះ។ ប្រវត្តិសាស្រ្ត ប្រទេសកម្ពុជាកន្លះសតវត្សចុងក្រោយនេះ គឺជាភស្តុតាងជាក់ស្តែង...។
